Geld sparen als gewoonte: potjes, een vaste overboeking en een weekmoment

Geld sparen wordt makkelijk als je het niet elke maand opnieuw hoeft te beslissen. Maak op de dag dat je salaris binnenkomt een vast bedrag over naar een spaarrekening, verdeel de rest over een paar potjes en neem wekelijks tien minuten om te kijken waar je staat. Begin met een bedrag dat je niet voelt.

Sparen is een gewoonte, geen karaktertrek

Mensen die sparen lijken vaak zuiniger of beheerster dan de rest. In de praktijk hebben ze meestal gewoon een systeem. Het bedrag gaat weg voordat ze het kunnen uitgeven, en de rest verdelen ze over wat ze nodig hebben. Wie daarentegen aan het eind van de maand kijkt wat er over is, houdt vaak niets over. Dat verandert sparen van een kwestie van discipline in een kwestie van instellen. Je beslist één keer, en daarna doet het systeem het werk. De gewoonte die overblijft, is af en toe kijken of de instellingen nog kloppen.

Stap 1: leg vast wat je nu uitgeeft

Je kunt geen plan maken zonder te weten waar je geld heen gaat. Pak de afschriften van de afgelopen maand uit je bankapp en deel de uitgaven in vier groepen: vaste lasten, boodschappen en vervoer, leuke dingen en sparen. Schat niet; kijk. Veel mensen zijn verbaasd over één groep, meestal kleine dagelijkse uitgaven die samen een flink bedrag opleveren. Wijzer in geldzaken, een initiatief van het ministerie van Financiën, verwijst voor dit overzicht naar huishoudboekjes en rekenhulpen. Het gaat niet om een perfect boekje; het gaat om een eerlijk beeld. Vijf minuten per dag is genoeg om de eerste twee weken bij te houden, ook op papier.

Stap 2: betaal jezelf eerst, met een bedrag dat je niet voelt

Zet op de dag dat je salaris binnenkomt een vaste overboeking naar een aparte spaarrekening. Begin klein, bijvoorbeeld vijf of tien euro per week of vijftig per maand. Het bedrag zelf is minder belangrijk dan het feit dat het automatisch gaat. Je kunt het later verhogen. Een klein bedrag heeft nog een voordeel: je merkt het niet en komt dus niet in de verleiding het terug te boeken. Na een paar maanden voelt de overboeking als een vaste last. Daarna kun je kijken of er ruimte is om te verhogen, bijvoorbeeld op het moment dat je salaris stijgt.

Stap 3: werk met potjes

Een potje is een naam voor een bedrag met een doel: boodschappen, kleding, uitjes, een grote rekening in december. Het kan een aparte rekening zijn, een envelop of een rij in je boekje. Potjes werken omdat ze een vraag vervangen. Je vraagt niet meer 'kan ik dit betalen?' maar 'zit hier nog ruimte in?'. Maak ook een potje voor leuke dingen. Een systeem zonder plezier houd je zelden vol. Zeker in een dure maand als december, met Sinterklaas en kerst, helpt het om vooraf een bedrag voor cadeaus te kiezen, in plaats van achteraf te schrikken.

Stap 4: houd een wekelijks geldmoment

Neem één keer per week tien minuten om te kijken. Zondagavond met een kop thee werkt voor veel mensen. Kijk hoeveel er in elk potje zit, welke rekeningen eraan komen en wat je opviel. Neem één beslissing: bijvoorbeeld de boodschappen volgende week wat lager inzetten, of een bedrag overboeken naar de spaarrekening. Het geldmoment is de belangrijkste gewoonte in dit systeem. Houd het kort en zonder oordeel. Doe het ook als er weinig is gebeurd; dan is het vijf minuten.

Wat als het een maand niet lukt?

Dat gebeurt. Een onverwachte rekening, een reparatie of gewoon een dure maand. Boek niets terug in paniek en gooi het systeem niet weg. Verlaag de overboeking tijdelijk of sla één maand over en pak de maand erna de draad weer op. Een gemiste maand is geen mislukking van je gewoonte, zeker niet als je de herstart meteen in je agenda zet. Gebruik je een app om je weekmoment af te vinken, dan helpt een kruisje of een keten om het vol te houden. Daychain, een habit tracker-app die nog niet in de stores staat, kan dat voor je bijhouden. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk financieel advies; twijfel je over je situatie, vraag dan hulp, bijvoorbeeld via de schuldhulpverlening van je gemeente.