Kitap Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazanılır

Çoğu insan okuyamadığı için okumakta başarısız olmaz. Başarısız olur çünkü alışkanlık, normal, yoğun ve yorgun bir haftaya dayanacak şekilde hiç tasarlanmamıştır. Kalıcı bir okuma alışkanlığı motivasyon ya da irade meselesi değildir — davranışı o kadar küçük, o kadar bağlı ve o kadar görünür kılmakla ilgilidir ki, atlamak yapmaktan daha tuhaf gelir.

İşte kalıcı olanı nasıl kurarsın.

Okuma alışkanlıkları neden kırılır (ve suçlu irade değil)

Alışılmış hikâye şudur: "sadece daha disiplinli olmam lazım." Oysa gerçek sorun nadiren budur. Okuma alışkanlıkları yapısal nedenlerle çöker:

• Hedef fazla büyüktür ("her gece 30 sayfa"), böylece yorgun bir akşam ya hep ya hiç şeklinde bir başarısızlığa dönüşür.
• Sabit bir tetikleyici yoktur, bu yüzden okuma yapabileceğin diğer her şeyle yarışır.
• İlerleme görünmez, bu yüzden iyi bir haftayla kötü bir hafta birbirinin aynı hisseder.

Yapıyı düzelt, irade sorunu büyük ölçüde ortadan kalksın.

Gülünç derecede küçük başla

En güvenilir hamle, alışkanlığı neredeyse utandıracak kadar küçültmektir. Bir sayfa. Bir paragraf. Beş dakika. En kötü gününde, bitkinken ve gece yarısını çoktan geçmişken bile yapabileceğin kadar küçük.

Bu hile gibi gelir. Değildir. İlk günlerin amacı çok okumak değil — her gün kendine okuyan biri olduğunu kanıtlamaktır. Bu kimlik yerleştikten sonra sayfa sayısı kendiliğinden gelir. Neredeyse hiç kimse tam olarak bir sayfa okumaz; zor olan kısım kitabı açmaktı.

Okumayı zaten yaptığın bir şeye bağla

Bir alışkanlığın tutunacağı bir tetikleyiciye ihtiyacı vardır. "Daha çok oku" yerine, okumayı mevcut ve otomatik bir rutine cıvatala:

• Sabah kahvemi koyduktan sonra bir sayfa okurum.
• Yatağa girdikten sonra gözlerim ağırlaşana dek okurum.
• Akşam yemeğini bitirdikten sonra telefona dokunmadan beş dakika okurum.

Asıl işi gören kelime "sonra". Zaten kahve yapıyor, zaten düşünmeden yatağa giriyorsun. Yeni bir davranışı eski bir davranışa zincirlemek, hatırlamaya güvenmek yerine o otomatikliği ödünç alır.

Zinciri kırma

Zinciri Kırma'ya adını veren yöntem tam olarak budur. Fikir sıklıkla komedyen Jerry Seinfeld'e atfedilir: duvara büyük bir takvim as ve işi yaptığın her gün için kocaman bir çarpı koy. Birkaç gün sonra bir zincirin olur. Birkaç hafta sonra kırmak istemeyeceğin bir zincirin olur.

Zincir işe yarar çünkü motivasyonunu tersine çevirir. Artık "bu akşam okumak istiyor muyum?" diye sormaz, çoktan ördüğün bir seriyi korumaya başlarsın.

Okuduğun her gün halka dövülür. Görünür ve büyüyen zincir, devam etmenin kendi başına bir sebebi hâline gelir — ve uzadıkça kendini daha çok korur.

Kitabı görmezden gelinmesi imkânsız kıl

Ortam, niyeti yener. Kitap odanın öbür ucundaki rafta duruyorsa unutursun. Yastığının üstündeyse, mutfak masasındaysa, çantandaysa okursun.

• Kitabı fiziksel olarak tetikleyicinin yoluna bırak.
• Gerçekten beklerken takıldığın yerde ikinci bir kitap bulundur — yol, sıra, bekleme salonu.
• Rakibi ortadan kaldır: okuma pencerende telefonu başka bir odaya koy.

Bir gün kaçırdığında ne yapmalı

Bir gün kaçıracaksın. Hasta bir çocuk, geç kalkan bir uçak, acımasız bir teslim tarihi. Alışkanlık, aksatıp aksatmadığınla tanımlanmaz — bir sonraki adımda ne yaptığınla tanımlanır.

Önemli kural: asla iki kez üst üste kaçırma. Kaçırılan bir gün bir kazadır; üst üste iki gün ise yeni (okumayan) bir örüntünün başlangıcıdır. Bu yüzden kaçırdığın günün ertesinde tek bir sayfa oku. Hepsi bu. Zinciri koru, kaybettiğin seansı "telafi etmeye" çalışma — kendini devasa bir okumayla cezalandırmak yalnızca yarını daha ağır hissettirir.

İyi bir sistem bu hoşgörüyü bilerek içine kurar; böylece dürüst bir aksama günü haftaların emeğini silmez.

Basit bir 30 günlük başlangıç planı

1. 1–7. günler: Sabit bir günlük tetikleyicinin hemen ardından günde bir sayfa oku. Tüm hedef bu. Her günü işaretle.

2. 8–21. günler: Aynı tetikleyiciyi koru, ama seansların doğal olarak gitmek istediği yere kadar büyümesine izin ver. Zorlama.

3. 22–30. günler: Zincire dikkat et. Artık üç haftalık halkan var. Alışkanlık, her gece verdiğin bir karar değil — sadece yaptığın şey.

4. güne geldiğinde okumaya çalışıyor olmayacaksın. Bir zincir takip eden bir okur olacaksın — ve kitaba uzanmak çabadan çok, eve dönmek gibi hissedecek.